Við eigum öll skilið þak yfir höfuðið
Þroskahjálp á og rekur íbúðir um allt land, þar sem fatlað fólk býr á eigin heimili, á eigin forsendum.
102
íbúðir í eigu Húsbyggingasjóðs
11
sveitarfélög um allt land
452
manns á biðlista eftir húsnæði
Við trúum ekki á eitt búsetuform fyrir allt fólk. Við trúum á að hvert og eitt hafi áhrif á sitt eigið heimili: hvar, hvernig og með hverjum.
Svona virkar þetta
Þrír aðilar vinna saman að hverju heimili, með aðstoð arkitekta og verktaka. Mikilvægasta samstarfið er þó við fólkið sem býr á heimilunum.
1
Þroskahjálp byggir eða kaupir íbúðir og á þær og rekur.
2
Sveitarfélagið úthlutar íbúðunum og veitir þjónustu.
3
Íbúar leigja á verði sem þau ráða við: viðmiðunin er ekki meira en 25% af tekjum.
Sjálfstæði í búsetu, ekki endilega sjálfstæð búseta
Markmið Þroskahjálpar er sjálfstæði í búsetu. Það þýðir ekki að allt fólk eigi að búa eitt. Sum vilja búa ein, önnur með vinum eða maka, og sum þurfa mikinn stuðning allan sólarhringinn. Öll eiga þau rétt á heimili þar sem þeirra óskir og þarfir ráða ferðinni.
Sjálfstæði í búsetu snýst um að eiga sitt eigið rými, sína eigin útidyrahurð og raunverulegt val. Það snýst um að fá stuðninginn heim til sín, í stað þess að þurfa að flytja þangað sem stuðningurinn er.
Þess vegna byggir Húsbyggingasjóður fjölbreytt heimili með góðu aðgengi og á leiguverði sem fólk ræður við. Þannig getur hvert og eitt fundið það sem hentar, í samráði við sína nánustu.
Heimilin um land allt
Frá Reykjavík til Akureyrar og í Fellabæ: íbúðirnar eru þar sem fólk vill búa.
Samtals 102 íbúðirÞar af 13 starfsmannarými
- Reykjavík27
- Akureyri16
- Hafnarfjörður13
- Mosfellsbær12
- Kópavogur6
- Sandgerði6
- Akranes6
- Sauðárkrókur5
- Dalvík4
- Egilsstaðir3
- Fellabær2
- Seltjarnarnes2
Fyrst kom heimilið, svo brúðkaupið
Sandra og Bjöggi höfðu verið kærustupar í sex ár þegar þau fluttu saman inn í eigin íbúð í Stuðlaskarði, sem Húsbyggingasjóður Þroskahjálpar byggði. Þau gengu í hjónaband 17. ágúst 2024.
Eigið heimili er meira en þak yfir höfuðið. Það er frelsið til að ráða eigin lífi, taka ákvarðanir saman og byggja upp framtíð á eigin forsendum.
Biðin í tölum
Í hálfa öld hefur fatlað fólk beðið eftir eigin heimili. Fyrsta opinbera talningin á biðlistanum sem við fundum er frá 2006. Síðan þá hefur hann aðeins verið talinn nokkrum sinnum, og aldrei eins.
452
1. jan. 2024: á biðlista eftir sértæku húsnæði. Nýjasta opinbera talningin.
Heimild: Áfangaskýrsla II um kostnaðar- og ábyrgðarskiptingu, sept. 2024, bls. 51
- Sambærilegar talningar
- Önnur, þrengri talning
- Engin talning fannst
- Tímamót
- 1975373 manns með þroskahömlun bjuggu á fimm vistheimilum, þar af 188 á Kópavogshæli. (Skýrsla vistheimilanefndar um Kópavogshæli, 2017, bls. 149)
- 1976Flest bjuggu 200 á Kópavogshæli. Þroskahjálp stofnuð. (Skýrsla vistheimilanefndar um Kópavogshæli, 2017, bls. 150)
- 1984Lög um málefni fatlaðra taka gildi.
- 1993Kópavogshæli lagt niður sem stofnun. Þar bjuggu enn 127. (Skýrsla vistheimilanefndar um Kópavogshæli, 2017, bls. 19)
- 2011Þjónusta við fatlað fólk flyst til sveitarfélaga.
- 2018Lög nr. 38/2018 um þjónustu við fatlað fólk.
6 talningar á 52 árum
„Óvissa um fjölda fatlaðra á biðlistum.“
1. jan. 2024: 452 bíða eftir heimili
Að meðaltali hafa þau beðið í 3,2 ár.
Ein mynd fyrir hverja manneskju. Heimild: Áfangaskýrsla II um kostnaðar- og ábyrgðarskiptingu, sept. 2024, bls. 51
3,2 ár
er meðalbiðtíminn
35 ár
er meðalaldur þeirra sem bíða
67%
eru 40 ára eða yngri
Hvar býr fólkið sem bíður?
Í 106 tilvikum vissu sveitarfélögin ekki hvar fólkið býr, eða sendu engar upplýsingar. Heimild: Áfangaskýrsla II um kostnaðar- og ábyrgðarskiptingu, sept. 2024, bls. 56
Hvar á landinu?
- Höfuðborgarsvæðið351
- Suðurland47
- Suðurnes22
- Norðurland eystra og Austfirðir14
- Vesturland og Vestfirðir11
- Norðurland vestra7
Heimild: Áfangaskýrsla II um kostnaðar- og ábyrgðarskiptingu, sept. 2024, bls. 53
„Ég hef viljað flytja að heiman síðan ég var lítil. Ég skrifaði undir samning 2022, en ég þarf því miður að bíða lengi eftir þessu.“
…fatlað fólk hafi tækifæri til þess að velja sér búsetustað og hvar og með hverjum það býr, til jafns við aðra, og að því sé ekki gert að eiga heima í tilteknu búsetuformi.
Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks 19. gr.
Hvað er til ráða?
Þetta viljum við að stjórnvöld geri:
Ljúki gerð 7–10 ára áætlunar um húsnæði fyrir fatlað fólk
eins og ríki og sveitarfélög sömdu um í desember 2023
Komi á sérstöku fjármögnunarkerfi fyrir uppbyggingu húsnæðis fyrir fatlað fólk
Loki herbergjasambýlum
eins og ríkið ákvað árið 2010
Hvað getur þú gert?
Ég þarf húsnæði
Sveitarfélagið þitt sér um úthlutun. Hafðu samband við félagsþjónustuna þar, eða spurðu okkur.
Ég er í sveitarstjórn
Viltu fjölga íbúðum fyrir fatlað fólk í þínu sveitarfélagi? Við vinnum með sveitarfélögum um allt land.
Ég vil styðja
Styrkur til Þroskahjálpar styður baráttuna fyrir réttindum fatlaðs fólks, líka réttinum til eigin heimilis.
Spurt og svarað
Nánar um Húsbyggingasjóð
Fyrir þau sem vilja kafa dýpra.
Skipulagsskrá Húsbyggingasjóðs
Starfsfólk
Símon Gísli Ólafsson
Verkefnastjóri Húsbyggingarsjóðs
simon@throskahjalp.is
Helgi Vattnes
Viðhald fasteigna Húsbyggingasjóðs
helgi@throskahjalp.is
Þórarinn Snorri Sigurgeirsson
Skrifstofustjóri Þroskahjálpar
thorarinn@throskahjalp.is
Anna Lára Steindal
Framkvæmdastjóri Þroskahjálpar
annalara@throskahjalp.is
Stjórn
Friðrik Sigurðsson formaður
Atli Rafn Kristinsson
Björn Rúnar Guðmundsson
Jarþrúður Þórhallsdóttir
Sigrún Broddadóttir
Hafðu samband
Netfang: husbyggingasjodur@throskahjalp.is
Sími: 588 9390
Skrifstofa: Suðurlandsbraut 18, 108 Reykjavík